Najczęstszym błędem jest utrzymywanie zbyt niskiej wilgotności przez cały dzień i spryskiwanie tylko raz w tygodniu. Gekony potrzebują cyklu: wyższa wilgotność wieczorem i w nocy, niższa w dzień. Drugi błąd to brak miski z wodą, bo „przecież gekon nie pije”. Pije, ale często wtedy, gdy nikt nie patrzy. Trzeci – przegrzewanie terrarium przy jednoczesnym braku wody. Wysoka temperatura bez dostępu do płynów wysusza zwierzę w kilka godzin.
Kontrola temperatury to nie dodatek, tylko warunek bezpieczeństwa. Podłącz matę przez termostat z czujnikiem umieszczonym w podłożu lub przy ścianie dokładnie tam, gdzie siedzi zwierzę — nie na samej matce, bo wtedy odczyt kłamie. Ustaw temperaturę pod gatunek, a nie „na oko”. Sprawdź kilka punktów po godzinie pracy: jeśli podłoże nad matą jest wyraźnie cieplejsze niż w reszcie terrarium, zmniejsz moc albo zwiększ warstwę podłoża. Zwierzęta kopiące, jak gekony czy węże ryjące, potrafią dokopać się do szyby — nad matą musi być warstwa, której nie przekopią, na przykład gęsta siatka lub płyta.
Pierwszym sygnałem jest zwykle zmiana w wyglądzie skóry. U zdrowego gekona jest napięta, gładka i lekko wilgotna w dotyku. Odwodniony osobnik ma skórę matową, szorstką, z widocznymi fałdami wokół szyi i na bokach ciała. Oczy stają się zapadnięte, a końcówki palców mogą wyglądać na wysuszone. Gekon częściej przebywa w kryjówce, rzadziej wychodzi na żerowanie i może całkowicie odmawiać jedzenia. Każdy z tych objawów z osobna nie przesądza sprawy, ale dwa lub trzy razem to wyraźny alarm.
Jeśli po dwóch, trzech dniach nawadniania skóra nadal jest pomarszczona, oczy zapadnięte, a gekon nie reaguje na pokarm, konieczna jest wizyta u lekarza weterynarii specjalizującego się w gadach. Odwodnienie prowadzi do niewydolności nerek i zaburzeń pracy serca, których nie da się cofnąć domowymi metodami. Wcześniej sprawdź wilgotność higrometrem i zapisz, ile wynosi rano i wieczorem – to pierwsza informacja, o którą zapyta lekarz.
Jeśli w terrarium pojawi się pleśń, nie czekaj. Wyjmij modliszkę do pojemnika z papierowym ręcznikiem, wymień podłoże na świeże i zmniejsz wilgotność. Pleśń atakuje głównie gatunki tropikalne, które potrzebują wysokiej wilgotności – wtedy warto dodać do podłoża węgiel aktywny lub skorupki jajek, które ograniczają rozwój grzybów. Sprawdzaj podłoże raz w tygodniu: powąchaj je i obejrzyj. Kwaśny zapach albo biały nalot to sygnał do wymiany.
Agama brodata bez promieniowania UVB nie przyswoi wapnia, nawet jeśli dostaje go w pokarmie i suplementach. Witamina D3, która umożliwia wchłanianie wapnia z jelit, powstaje w skórze pod wpływem promieni UVB o długości około 290–310 nm. Bez tego ogniwa zwierzę choruje na metaboliczną chorobę kości: miękkie szczęki, wykrzywione kończyny, drgawki, a w zaawansowanym stadium śmierć. Samo dogrzewanie terrarium tego nie zastąpi — ciepło wspiera trawienie i pracę nerek, ale nie tworzy witaminy D3.
Na rynku są dwa główne typy źródeł UVB. Świetlówki liniowe (T5 lub T8) dają równomierne pole promieniowania na całej długości i nadają się do większych terrariów. Żarówki kompaktowe i „słońca” emitują UVB punktowo, z silnym spadkiem na bokach. Lampy metalohalogenkowe mają wysoki współczynnik UVB, ale wymagają balastu i większej wysokości montażu. Do standardowego terrarium dla dorosłej agamy najbezpieczniejszy wybór to świetlówka T5 z odbłyśnikiem, obejmująca dwie trzecie długości zbiornika.
Owady przed podaniem oprószaj preparatem wapniowym bez dodatku fosforu. To szczególnie ważne u młodych, rosnących zwierząt oraz u samic składających jajka. Jeśli tego nie robisz, po kilku miesiącach pojawiają się drżenia kończyn, zmiękczenie żuchwy i problemy z poruszaniem się. Nie licz na to, że zwierzę samo uzupełni niedobory z pokarmu.
Świetlówki tracą właściwości UVB szybciej, niż przestają świecić. Typowa T5 zachowuje pełną emisję przez 9–12 miesięcy, potem jej moc spada nawet o połowę, mimo że oko widzi jasne światło. Wymieniaj ją co rok, zapisując datę montażu na obudowie. Świetlówki T8 tracą sprawność jeszcze szybciej, po 6 miesiącach. Ekran plastikowy ani szkło między lampą a agamą nie wchodzi w grę — oba materiały pochłaniają UVB niemal całkowicie. Siatka o drobnych oczkach również osłabia promieniowanie o 30–50%, więc montuj świetlówkę pod siatką, jeśli konstrukcja terrarium na to pozwala.
